زخم مقعدی چیست؟ | علت‌ و داروها + درمان زخم مقعد

زخم مقعدی به آسیب یا ترک خوردگی پوست و پوشش داخلی اطراف کانال مقعد گفته می شود و در بسیاری از موارد به صورت شقاق مقعدی بروز می کند. دفع مدفوع سفت و خشک، یبوست، زور زدن هنگام اجابت مزاج و گاهی اسهال طولانی مدت از علت های شایع این مشکل هستند.

درد تیز یا سوزاننده هنگام دفع و مدتی پس از آن، خونریزی روشن، سوزن و خارش از علائم رایج زخم مقعد به شمار می روند. شدت نشانه ها به علت ایجاد زخم و مدت زمان باقی ماندن آن بستگی دارد و در موارد طول کشیده، درد ممکن است باعث انقباض عضلات اطراف مقعد و دشوارتر شدن دفع شود.

درمان به موقع می تواند از طولانی شدن روند ترمیم و تبدیل یک زخم حاد به مشکل مزمن جلوگیری کند؛ به همین دلیل، زخم مقعدی مداوم یا عودکننده باید از نظر علت اصلی توسط پزشک بررسی شود.

زخم مقعدی چیست؟

زخم مقعدی به آسیب یا باز شدن بخشی از بافت در ناحیه مقعد گفته می شود. این آسیب می تواند در اثر عبور مدفوع سفت، فشار و کشش مکرر، تحریک پوست یا التهاب ایجاد شود و گاهی فقط سطحی و موقتی باشد، اما در بعضی افراد برای مدت طولانی باقی بماند. شقاق مقعدی یکی از شناخته شده ترین انواع زخم های این ناحیه است، اما هر زخمی که اطراف مقعد ایجاد می شود، لزوما شقاق نیست. ^{Anal fissure}

درد، مشاهده خون روشن هنگام دفع، سوزش و خارش باسن از علائمی هستند که ممکن است همراه با این مشکل دیده شوند. تماس مدفوع با بافت آسیب دیده می تواند درد را تشدید کند و در برخی افراد، انقباض عضلات اطراف مقعد باعث افزایش درد و دشوارتر شدن دفع می شود.

اگر زخم در مدت کوتاهی بهبود پیدا نکند یا بارها عود کند، ممکن است به یک مشکل مزمن تبدیل شود. در چنین شرایطی، بررسی علت اصلی اهمیت دارد؛ زیرا درمان فقط علائم بدون توجه به عامل ایجاد کننده، همیشه برای جلوگیری از بازگشت مشکل کافی نیست.

علائم زخم مقعدی چیست؟

وقتی پوست یا بافت ناحیه مقعد دچار زخم می شود، دفع مدفوع می تواند به تجربه ای دردناک تبدیل شود. بعضی افراد از احساس بریدگی یا سوزش شدید شکایت دارند و برخی دیگر درد را به صورت تیر کشیدن یا فشار در این ناحیه توصیف می کنند.

خون روشن روی دستمال توالت یا سطح مدفوع نیز ممکن است دیده شود، به ویژه زمانی که مدفوع سفت است یا دفع با زور زدن همراه می شود. علائم زخم مقعدی ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• درد هنگام دفع
• سوزش و احساس بریدگی
• خون روشن روی دستمال یا مدفوع
• اسپاسم یا انقباض عضلات مقعد
• ترس از دفع به دلیل درد

تجربه درد هنگام اجابت مزاج باعث می شود بعضی افراد دفع را به تاخیر بیندازند. این کار فرصت بیشتری برای سفت شدن مدفوع ایجاد می کند و دفع بعدی را دشوارتر و دردناک تر می سازد. از طرف دیگر، انقباض عضلات اطراف مقعد می تواند درد را افزایش دهد و روند ترمیم زخم را طولانی کند؛ بنابراین درد یا خونریزی مداوم، به ویژه اگر تکرار شود، نیاز به بررسی علت دارد.

علت ایجاد زخم مقعدی چیست؟

وقتی زخم مقعدی ایجاد می شود، معمولا باید علت را در فشار یا آسیب تکراری به این ناحیه جستجو کرد. عبور مدفوع سفت، دفع مکرر در اثر اسهال، التهاب و حتی آسیب مستقیم می توانند بافت مقعد را تحریک کنند.

در تجربه بررسی بیمارانی که با درد، سوزش یا خونریزی مراجعه می کنند، عادت دفع و قوام مدفوع از اولین مواردی است که باید مورد توجه قرار بگیرد؛ زیرا گاهی عامل اصلی زخم، یک مشکل ساده اما ادامه دار مانند یبوست است.

یبوست و دفع مدفوع سفت

مدفوع سفت برای عبور از مقعد به فشار بیشتری نیاز دارد و می تواند پوست یا پوشش داخلی این ناحیه را دچار آسیب کند. اگر این وضعیت بارها تکرار شود، زخم فرصت کافی برای ترمیم پیدا نمی کند و درد هنگام دفع نیز ممکن است مشکل را تشدید کند.

درمان خانگی زخم مقعدی در اثر رابطه

اگر زخم یا خراش مقعدی بعد از رابطه ایجاد شده باشد، اولین قدم این است که تا زمان بهبود کامل، هر فعالیتی که باعث درد یا تحریک ناحیه می شود متوقف شود. ادامه فشار و اصطکاک می تواند زخم را دوباره باز کند و ترمیم آن را به تاخیر بیندازد. مراقبت های خانگی در آسیب های سطحی معمولا با هدف کاهش تحریک و جلوگیری از یبوست انجام می شوند.

تمیز نگه داشتن ناحیه با آب ولرم، خشک کردن آرام و جلوگیری از زور زدن هنگام دفع می تواند به بهبود شرایط کمک کند. اگر درد شدید است، خونریزی ادامه دارد یا علائم بعد از چند روز بهتر نمی شوند، معاینه پزشکی اهمیت پیدا می کند؛ زیرا هر درد یا زخمی بعد از رابطه لزوما یک آسیب سطحی ساده نیست.

• تا بهبود کامل رابطه مقعدی را متوقف کنید: ادامه اصطکاک می تواند باعث باز شدن دوباره زخم شود.
• ناحیه را با آب ولرم بشویید: از صابون های معطر و مواد تحریک کننده استفاده نکنید.
• از زور زدن هنگام دفع خودداری کنید: مدفوع سفت می تواند آسیب ایجاد شده را تشدید کند.
• مدفوع را نرم نگه دارید: مصرف فیبر و مایعات کافی به کاهش فشار هنگام اجابت مزاج کمک می کند.
• برای کاهش ناراحتی از حمام نشیمن استفاده کنید: آب گرم ممکن است درد و گرفتگی عضلات اطراف مقعد را کمتر کند.
• در صورت تداوم علائم مراجعه کنید: درد شدید، خونریزی مداوم، ترشح یا تب نیاز به بررسی پزشکی دارد.

همچنین راه‌هایی که در این تصویر نشان داده است را نیز می‌توانید انجام دهید:

اسهال مزمن

اسهال طولانی مدت هم می تواند به پوست اطراف مقعد آسیب بزند. دفع های مکرر، تماس زیاد با مدفوع و پاک کردن مداوم ناحیه، به مرور باعث تحریک و حساس شدن بافت می شود.

رژیم غذایی کم فیبر و کم آبی بدن

وقتی فیبر کافی در رژیم غذایی وجود نداشته باشد و بدن مایعات کافی دریافت نکند، احتمال سفت شدن مدفوع افزایش پیدا می کند. در نتیجه، دفع ممکن است با فشار بیشتری انجام شود و زمینه برای ایجاد یا باز شدن دوباره زخم فراهم شود.

فشار هنگام دفع

زور زدن طولانی هنگام اجابت مزاج فشار قابل توجهی به عضلات و بافت های اطراف مقعد وارد می کند. این حالت معمولا در افرادی دیده می شود که یبوست دارند یا احساس می کنند دفع به طور کامل انجام نشده است.

زایمان طبیعی

در زایمان طبیعی، عضلات و بافت های کف لگن تحت فشار زیادی قرار می گیرند. در برخی افراد، این فشار می تواند مشکلات ناحیه مقعد را ایجاد یا تشدید کند، به ویژه اگر بعد از زایمان یبوست و دفع دشوار نیز وجود داشته باشد.

بیماری های التهابی روده مانند کرون

بیماری کرون می تواند باعث التهاب و زخم در قسمت های مختلف دستگاه گوارش شود و در بعضی افراد، اطراف مقعد را نیز درگیر کند. اگر زخم ها مکرر باشند، بهبود پیدا نکنند یا همراه با علائم گوارشی دیگری باشند، بررسی علت زمینه ای اهمیت بیشتری پیدا می کند.

زخم مقعدی در اثر یبوست چگونه ایجاد می شود؟

وقتی مدفوع برای مدت طولانی در روده باقی می ماند، آب بیشتری از آن جذب می شود و قوامش سفت تر می شود. عبور چنین مدفوعی از کانال مقعد می تواند به بافت فشار وارد کند و باعث ایجاد خراش یا ترک شود. دفع سخت و زور زدن، این آسیب را بیشتر می کند.

درد هنگام دفع گاهی باعث می شود فرد دفع بعدی را به تعویق بیندازد. مدفوع در این فاصله سفت تر می شود و دفع بعدی دردناک تر خواهد بود؛ چرخه ای که می تواند مانع ترمیم زخم مقعدی شود. به همین دلیل، درمان فقط خود زخم کافی نیست و باید یبوست و عامل ایجاد کننده آن نیز همزمان اصلاح شود. نرم شدن مدفوع و دفع بدون فشار، فرصت بیشتری برای ترمیم بافت آسیب دیده فراهم می کند.

درمان خانگی زخم مقعدی در اثر یبوست

اگر زخم مقعدی بعد از چند بار دفع سخت و مدفوع سفت ایجاد شده باشد، اولین کار این است که اجازه ندهیم دفع بعدی دوباره به همان ناحیه آسیب بزند. تا زمانی که یبوست ادامه دارد، هر بار اجابت مزاج می تواند زخم را تحریک کند و روند بهبود را عقب بیندازد. بنابراین در خانه باید همزمان روی نرم شدن مدفوع و کاهش درد تمرکز کرد.

بر اساس توصیه‌های انجمن جراحان کولون و رکتوم آمریکا (ASCRS) درمان زخم مقعدی در اثر یبوست بیشتر بر نرم کردن مدفوع و کاهش فشار هنگام دفع تمرکز دارد. افزایش مصرف فیبر، نوشیدن آب کافی، استفاده از نرم‌کننده‌های مدفوع در صورت نیاز و حمام نشیمن آب گرم از روش‌هایی هستند که می‌توانند به کاهش درد و بهبود روند ترمیم کمک کنند.

تغییرات ساده ای مثل خوردن فیبر بیشتر، نوشیدن آب کافی و کمی تحرک روزانه معمولا شروع مناسبی هستند. نشستن در آب گرم نیز برای بعضی افراد درد و گرفتگی عضلات اطراف مقعد را کمتر می کند. اگر با وجود این اقدامات درد و خونریزی ادامه داشت یا دفع به شدت دردناک بود، بهتر است درمان فقط به مراقبت خانگی محدود نشود.

• فیبر را کم کم بیشتر کنید: میوه ها، سبزیجات، حبوبات و غلات کامل می توانند به نرم تر شدن مدفوع کمک کنند.
• در طول روز آب بنوشید: کمبود مایعات می تواند مدفوع را خشک تر و دفع را دشوارتر کند.
• حمام نشیمن با آب گرم را امتحان کنید: چند دقیقه نشستن در آب گرم ممکن است درد و گرفتگی این ناحیه را کاهش دهد.
• هنگام دفع زور نزنید: فشار آوردن می تواند زخم را دوباره تحریک کند.
• دفع را به تاخیر نیندازید: نگه داشتن مداوم مدفوع، فرصت بیشتری برای سفت شدن آن ایجاد می کند.
• تحرک داشته باشید: پیاده روی روزانه و فعالیت منظم می تواند به حرکت بهتر روده کمک کند.

روش های تشخیص زخم مقعدی

برای تشخیص زخم مقعدی، پزشک معمولا از شرح حال بیمار و معاینه شروع می کند. زمان شروع درد، ارتباط آن با دفع، وجود خونریزی، یبوست یا اسهال و هر عاملی که ممکن است باعث آسیب شده باشد، در تشخیص اهمیت دارد. گاهی همین اطلاعات در کنار معاینه ناحیه، تصویر روشنی از علت علائم به دست می دهد.

معاینه با مشاهده دقیق پوست اطراف مقعد و محل آسیب انجام می شود. اگر درد شدید باشد، ممکن است معاینه داخلی در همان جلسه انجام نشود تا ناراحتی بیمار افزایش پیدا نکند. در مواردی که زخم بهبود پیدا نمی کند، مرتب عود می کند یا ظاهر و علائم آن با یک زخم ساده همخوانی ندارد، پزشک ممکن است بررسی های بیشتری را برای رد بیماری های زمینه ای مانند بیماری های التهابی روده در نظر بگیرد.

فرایند تشخیص معمولا شامل این مراحل است:

1. بررسی علائم و سابقه پزشکی
2. مشاهده و معاینه ناحیه مقعد
3. بررسی بیماری های زمینه ای در صورت وجود علائم مداوم یا غیر معمول

درمان زخم مقعدی چگونه است؟

همه زخم های مقعدی به یک شکل درمان نمی شوند. گاهی مشکل از یبوست و مدفوع سفت شروع شده و با اصلاح عادت دفع و نرم کردن مدفوع فرصت ترمیم پیدا می کند. اما وقتی درد برای مدت طولانی ادامه دارد، زخم مرتب باز می شود یا عضلات اطراف مقعد دائما منقبض هستند، درمان ساده خانگی معمولا کافی نیست.

مدت زمان باقی ماندن زخم، شدت علائم و علت ایجاد آن در انتخاب درمان نقش دارند. به همین دلیل، ابتدا باید مشخص شود با یک آسیب تازه و سطحی روبرو هستیم یا زخمی که مزمن شده و به درمان تخصصی تری نیاز دارد.

درمان موفق فقط به بستن زخم محدود نمی شود؛ یبوست، اسهال، اسپاسم عضلات یا هر عامل دیگری که مانع ترمیم شده نیز باید بررسی شود.

نظر دکتر عاطفه دهقانی تفتی در مورد درمان زخم مقعدی:

درمان زخم مقعدی زمانی بیشترین موفقیت را دارد که علاوه بر ترمیم زخم، علت زمینه ای مانند یبوست، اسپاسم عضلات مقعد یا بیماری های زمینه ای نیز به طور همزمان درمان شود؛ در غیر این صورت احتمال عود بیماری افزایش می یابد.

درمان خانگی زخم مقعدی

اگر مدفوع سفت باشد، حتی یک زخم کوچک هم فرصت زیادی برای ترمیم پیدا نمی کند. هر بار دفع می تواند بافت آسیب دیده را دوباره تحریک کند. به همین دلیل، مراقبت های روزمره بیشتر روی یک هدف متمرکز هستند: دفعی نرم و بدون فشار.

افزایش فیبر

تغییر رژیم غذایی می تواند شروع خوبی باشد. سبزیجات، میوه ها، حبوبات و غلات کامل به تامین فیبر کمک می کنند و در بسیاری از افراد باعث می شوند مدفوع قوام مناسب تری پیدا کند. افزایش مقدار فیبر بهتر است تدریجی باشد؛ چون اضافه کردن ناگهانی آن ممکن است نفخ ایجاد کند.

مصرف آب کافی

فیبر بدون دریافت مایعات کافی همیشه نتیجه مطلوبی ندارد. وقتی بدن آب کافی دریافت نکند، مدفوع ممکن است همچنان خشک و سخت باقی بماند. نوشیدن آب در طول روز به حفظ قوام مناسب مدفوع کمک می کند، هرچند مقدار مورد نیاز هر فرد به شرایط بدنی و میزان فعالیت او بستگی دارد.

حمام آب گرم

آب گرم برای بعضی افراد باعث آرام شدن عضلات اطراف مقعد و کاهش درد می شود. لازم نیست آب داغ باشد؛ گرمای قابل تحمل کافی است. پس از حمام نشیمن نیز ناحیه باید بدون کشیدن حوله روی پوست خشک شود.

جلوگیری از زور زدن

فشار آوردن برای دفع، مخصوصا زمانی که مدفوع سفت است، می تواند زخم را دوباره تحریک کند. اگر دفع انجام نمی شود، ادامه دادن زور زدن معمولا کمکی نمی کند و بهتر است مشکل زمینه ای مانند یبوست درمان شود.

فعالیت بدنی

کم تحرکی در بعضی افراد با یبوست همراه می شود. پیاده روی و فعالیت بدنی منظم می تواند به حرکت روده کمک کند و بخشی از برنامه اصلاح عادات دفع باشد. لازم نیست فعالیت ورزشی سنگین باشد.

جلوگیری از نگه داشتن مدفوع

به تعویق انداختن دفع، مخصوصا اگر به یک عادت تبدیل شود، می تواند باعث سفت تر شدن مدفوع شود. بهتر است وقتی نیاز به اجابت مزاج ایجاد می شود، برای مدت طولانی آن را نادیده نگیرید.

درمان دارویی زخم مقعدی

وقتی مراقبت های ساده کافی نیستند، داروها بر اساس مشکلی که باعث ادامه علائم شده انتخاب می شوند. برای یک نفر، درمان یبوست مهم ترین بخش درمان است؛ برای فردی دیگر، اسپاسم عضله اسفنکتر عامل اصلی درد و تاخیر ترمیم است. بنابراین نام یک پماد به تنهایی نمی تواند پاسخ مناسبی برای همه زخم های مقعدی باشد.

پمادهای مخصوص زخم مقعدی

پماد نیتروگلیسیرین و دیلتیازم موضعی از داروهایی هستند که در برخی زخم ها و شقاق های همراه با اسپاسم عضله اسفنکتر استفاده می شوند. برای آشنایی بیشتر با پماد مورد استفاده در درمان شقاق، می توانید راهنمای پماد آنتی فیشر را مطالعه کنید.

هدف آنها کاهش فشار عضله و کمک به فراهم شدن شرایط مناسب تر برای ترمیم است. نیتروگلیسیرین ممکن است باعث سردرد شود و دیلتیازم موضعی نیز در بعضی افراد پوست را تحریک می کند.

داروهای کاهش درد

استامینوفن می تواند برای کنترل درد در برخی افراد استفاده شود. ایبوپروفن نیز گاهی برای کاهش درد و التهاب تجویز می شود، اما در صورت وجود بعضی بیماری های معده، کلیه یا شرایط پزشکی خاص، ممکن است گزینه مناسبی نباشد. انتخاب مسکن باید با توجه به وضعیت فرد انجام شود.

داروهای کاهش اسپاسم عضلات

اگر عضلات اطراف مقعد به صورت مداوم منقبض باشند، درد می تواند ادامه پیدا کند و ترمیم زخم دشوارتر شود. در این شرایط، نیتروگلیسیرین یا دیلتیازم موضعی ممکن است تجویز شود. برای برخی موارد مقاوم، تزریق سم بوتولینوم نوع A نیز مطرح است و می تواند فعالیت عضله را برای مدتی کاهش دهد.

شیاف برای زخم مقعدی

شیاف ها در برخی شرایط برای کاهش علائم یا کمک به درمان مشکل زمینه ای استفاده می شوند، اما هر شیاف برای هر نوع زخم مقعدی مناسب نیست. برای مثال، در صورت وجود یبوست ممکن است پزشک از داروهای مقعدی مانند شیاف گلیسیرین برای کمک به دفع استفاده کند.

داروهای ضد التهاب مانند شیاف هیدروکورتیزون نیز گاهی در بیماری های التهابی ناحیه مقعد تجویز می شوند، اما مصرف خودسرانه آنها روی زخم باز می تواند باعث تحریک بیشتر بافت یا پنهان شدن علائم بیماری شود.

شیاف های حاوی ترکیبات بی حس کننده یا ضد درد نیز ممکن است برای مدت کوتاه به کاهش ناراحتی کمک کنند. با این حال، استفاده از آنها باید بر اساس علت درد باشد؛ زیرا کاهش موقت علائم لزوما به معنای درمان خود زخم نیست.

درمان زخم مقعدی با لیزر

وقتی صحبت از لیزر می شود، باید ابتدا مشخص باشد دقیقا درباره کدام روش صحبت می کنیم. لیزر یک روش واحد نیست و تکنیک مورد استفاده به نوع بیماری و هدف درمان بستگی دارد. در برخی بیماران مبتلا به مشکلات مزمن ناحیه مقعد که درمان های اولیه نتیجه کافی نداشته اند، روش های کم تهاجمی می توانند مورد بررسی قرار بگیرند.

لیزر ممکن است برای بیمارانی مطرح شود که بر اساس معاینه به مداخله نیاز دارند و شرایط آنها برای چنین روشی مناسب است. این روش برای هر زخم مقعدی ضروری نیست و تشخیص دقیق باید قبل از تصمیم گیری انجام شود.

مزایای احتمالی روش های کم تهاجمی لیزری، بسته به تکنیک مورد استفاده، عبارتند از:

• کم تهاجمی بودن نسبت به برخی روش های جراحی
• دوره نقاهت کوتاه تر در بعضی بیماران
• درد کمتر نسبت به برخی روش های جراحی

نتیجه درمان به نوع زخم و روش انتخاب شده بستگی دارد. بنابراین نباید فقط به دلیل استفاده از لیزر، یک روش را برای همه بیماران مناسب دانست.

جراحی زخم مقعدی

جراحی معمولا زمانی مطرح می شود که زخم مزمن شده و درمان های غیرجراحی نتوانسته اند مشکل را برطرف کنند. در اسفنکتروتومی داخلی جانبی، بخشی از عضله اسفنکتر داخلی بریده می شود تا فشار و اسپاسم آن کاهش پیدا کند.

این روش برای برخی بیماران موثر است، اما به دلیل احتمال اختلال در کنترل گاز یا مدفوع، انتخاب آن نیاز به بررسی دقیق دارد. به همین دلیل، جراحی معمولا آخرین گزینه نیست، اما زمانی مطرح می شود که درمان های ساده تر نتیجه نداده باشند و مزایای آن برای بیمار از خطرات احتمالی بیشتر باشد.

عوارض زخم شدن مقعد

زخم مقعدی همیشه با یک مشکل جدی همراه نیست و بسیاری از زخم های تازه، با درمان مناسب بهبود پیدا می کنند. مشکل زمانی بیشتر می شود که آسیب برای مدت طولانی باقی بماند، مرتب عود کند یا علت ایجاد آن همچنان ادامه داشته باشد. در این شرایط، درد و ناراحتی ممکن است طولانی تر شود و درمان نیز به بررسی دقیق تری نیاز پیدا کند.

ادامه دار شدن زخم می تواند با اسپاسم عضلات اطراف مقعد همراه باشد. این انقباض، درد هنگام دفع را بیشتر می کند و ممکن است ترمیم بافت را به تاخیر بیندازد. در بعضی بیماران نیز یک زائده پوستی کوچک در کنار زخم ایجاد می شود که به آن اسکین تگ گفته می شود.

عفونت از عوارض شایع هر زخم مقعدی نیست، اما در صورت وجود آسیب عمیق، بیماری های زمینه ای یا ایجاد عفونت در بافت اطراف، احتمال بروز مشکلاتی مانند آبسه وجود دارد. فیستول نیز معمولا در ارتباط با عفونت و ایجاد مسیر غیر طبیعی میان بافت ها شکل می گیرد و صرف وجود یک زخم ساده به معنای ایجاد آن نیست.

درد مداوم می تواند روی رفتار دفع هم اثر بگذارد. بعضی افراد به دلیل نگرانی از درد، دفع را به تعویق می اندازند و همین مسئله باعث سفت تر شدن مدفوع و تشدید یبوست می شود. اگر این چرخه ادامه پیدا کند، فعالیت های روزمره، خواب و کیفیت زندگی فرد نیز ممکن است تحت تاثیر قرار بگیرد.

عوارض احتمالی زخم مقعدی عبارتند از:

• مزمن شدن زخم و طولانی شدن روند درمان
• درد مداوم یا تشدید درد هنگام دفع
• اسپاسم عضلات اسفنکتر و افزایش ناراحتی
• ایجاد اسکین تگ یا زائده پوستی در اطراف زخم
• عفونت موضعی و احتمال تشکیل آبسه در شرایط خاص
• ایجاد فیستول در صورت وجود عفونت و پیشرفت آن
• ترشح چرکی یا بدبو در صورت عفونی شدن زخم
• اختلال در کنترل گاز یا مدفوع، بیشتر در شرایط خاص و پس از برخی درمان ها
• ترس از دفع و به دنبال آن تشدید یبوست
• کاهش کیفیت زندگی و اختلال در فعالیت های روزمره

پیشگیری از زخم مقعد به چه صورت است؟

بخش زیادی از موارد زخم مقعدی با کنترل یبوست و اصلاح عادت های دفع قابل پیشگیری است. وقتی مدفوع نرم باشد و بدون فشار خارج شود، احتمال آسیب به بافت مقعد کمتر می شود. به همین دلیل، مراقبت از سلامت گوارش نقش مهمی در جلوگیری از این مشکل دارد.

چند اقدام ساده می تواند خطر ایجاد زخم مقعدی را کاهش دهد:

• مصرف فیبر کافی: میوه ها، سبزیجات، حبوبات و غلات کامل به نرم شدن مدفوع و پیشگیری از یبوست کمک می کنند.
• نوشیدن آب کافی: دریافت مایعات مناسب باعث می شود مدفوع خشک و سفت نشود.
• به تاخیر نینداختن دفع: نگه داشتن مداوم مدفوع می تواند باعث سفت شدن آن و دشوارتر شدن اجابت مزاج شود.
• پرهیز از زور زدن: فشار زیاد هنگام دفع و نشستن طولانی در توالت، فشار بیشتری به ناحیه مقعد وارد می کند.
• فعالیت بدنی منظم: تحرک روزانه به عملکرد بهتر روده و کاهش احتمال یبوست کمک می کند.
• رعایت بهداشت ناحیه مقعد: شستشو با آب ولرم و خشک کردن آرام، از تحریک و آسیب پوست جلوگیری می کند.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

درد یا کمی خون روشن روی دستمال ممکن است در ابتدا جدی به نظر نرسد و بعضی افراد آن را به یبوست یا بواسیر نسبت دهند. در موارد خفیف و تازه، اصلاح تغذیه، نرم کردن مدفوع و حمام آب گرم می تواند به کاهش علائم کمک کند؛ اما اگر درد و خونریزی ادامه پیدا کند، نباید بدون بررسی، علت را فقط به یک زخم ساده نسبت داد.

اگر درد هنگام دفع شدید است، بعد از اجابت مزاج برای مدت طولانی ادامه پیدا می کند یا باعث شده از رفتن به توالت خودداری کنید، بهتر است برای معاینه اقدام کنید. ادامه علائم برای بیش از یک هفته، بهبود پیدا نکردن با مراقبت های اولیه یا برگشت مکرر درد و خونریزی، از مواردی است که نیاز به بررسی پزشکی دارد.

خونریزی مقعدی نیز نباید همیشه به زخم یا هموروئید نسبت داده شود. در بعضی شرایط، بیماری های دیگری مانند بیماری های التهابی روده می توانند علائم مشابهی ایجاد کنند و تشخیص آنها فقط با توجه به ظاهر خونریزی یا محل درد ممکن نیست.

مراجعه به پزشک کمک می کند علت اصلی مشخص شود و درمان مناسب، پیش از طولانی شدن مشکل آغاز شود.

اگر به دنبال مرکزی معتبر و تخصصی برای درمان قطعی شقاق مقعدی هستید، پارما کلینیک انتخابی مطمئن است. ما در پارما کلینیک با بهره‌گیری از تکنولوژی لیزر و تیم پزشکی مجرب، عمل فیشر مقعدی را به‌ صورت سرپایی، بدون نیاز به بستری و با کمترین درد انجام می‌دهیم.

ما در کنار شما هستیم تا در سریع‌ترین زمان ممکن، زندگی بدون درد و با کیفیت‌ تری را تجربه کنید. برای رزرو وقت و مشاوره رایگان کافیست همین حالا با شماره 02188065954 تماس بگیرید.

سوالات متداول

1. آیا زخم مقعدی بدون جراحی و فقط با دارو یا درمان خانگی بهبود پیدا می‌کند؟

بله، اگر زخم مقعدی در مراحل اولیه (شقاق حاد) تشخیص داده شود، معمولا با اصلاح رژیم غذایی، افزایش مصرف فیبر و آب، حمام سیتز، پمادهای موضعی و داروهای تجویز شده توسط پزشک قابل درمان است. اما در صورتی که زخم مزمن شود یا به درمان‌های اولیه پاسخ ندهد، ممکن است لیزر یا جراحی ضرورت پیدا کند.

۲. تفاوت زخم مقعدی حاد و مزمن چیست؟

زخم مقعدی حاد اغلب کمتر از ۶ هفته طول می‌کشد و با درمان‌های ساده بهبود می‌یابد. اما اگر علائم بیش از ۶ تا ۸ هفته ادامه داشته باشند یا زخم عمیق‌تر شود، شقاق وارد مرحله مزمن می‌شود که احتمال نیاز به درمان‌های تخصصی مانند لیزر یا جراحی بیشتر خواهد بود.

۳. آیا زخم مقعدی خود به‌ خود خوب می‌شود؟

<در برخی موارد خفیف، با رفع یبوست، نوشیدن آب کافی و رعایت رژیم غذایی پرفیبر، زخم ممکن است خود به‌ خود ترمیم شود. با این حال، ادامه درد، خونریزی یا عدم بهبودی طی چند هفته نیاز به بررسی توسط پزشک دارد تا از مزمن شدن بیماری جلوگیری شود.

۴. درمان زخم مقعدی با لیزر بهتر است یا جراحی؟

در بسیاری از بیماران، لیزر به دلیل سرپایی بودن، درد کمتر، خونریزی کمتر، عدم نیاز به بیهوشی عمومی و دوران نقاهت کوتاه‌تر، نسبت به جراحی سنتی گزینه مناسب‌تری محسوب می‌شود. با این حال، انتخاب روش درمان به شدت بیماری و نظر پزشک متخصص بستگی دارد.

۵. اگر زخم مقعدی درمان نشود چه عوارضی دارد؟

عدم درمان به‌ موقع زخم مقعدی می‌تواند باعث مزمن شدن شقاق، اسپاسم عضلات مقعد، تشکیل تگ پوستی، عفونت، آبسه، فیستول، درد شدید هنگام دفع و کاهش کیفیت زندگی شود. به همین دلیل در صورت ادامه علائم، مراجعه به پزشک اهمیت زیادی دارد.

6. زخم داخل مقعدی نشانه چیست؟

زخم داخل مقعدی اغلب نشانه وجود شقاق (ترک یا پارگی سطحی کانال مقعد) است که اغلب بر اثر یبوست، دفع مدفوع سفت یا فشار زیاد هنگام اجابت مزاج ایجاد می‌شود. در موارد کمتر، ممکن است با بیماری‌های التهابی روده یا عفونت‌های ناحیه مقعد مرتبط باشد.

7. برای زخم مقعدی چه پمادی خوبه؟

پمادهایی مانند نیتروگلیسیرین، لیدوکائین، زینک اکساید و پمادهای مخصوص شقاق ممکن است برای کاهش درد و کمک به ترمیم زخم استفاده شوند. انتخاب پماد مناسب به علت و شدت زخم بستگی دارد.