بهترین پماد برای زخم مقعدی بزرگسالان: ۶ پماد برای رفع زخم معقدی

اگر تا به حال با سوزش، درد یا زخم در ناحیه مقعد درگیر شده باشید، احتمالا اولین سوالی که به ذهنتان رسیده این بوده: «بهترین پماد برای زخم مقعدی بزرگسالان کدام است؟» واقعیت این است که پاسخ این سوال برای همه یکسان نیست. نوع زخم، شدت التهاب و حتی دلیل ایجاد آن می‌تواند انتخاب دارو را کاملا تغییر دهد.

برای مثال، پمادهایی مثل دیلتیازم و نیترو گلیسیرین بیشتر برای شقاق استفاده می‌شوند، لیدوکائین فقط برای کاهش موقت درد کاربرد دارد، زینک اکساید نقش محافظتی و ترمیمی سطحی دارد و در برخی موارد هم پمادهای آنتی‌ بیوتیک مثل موپیروسین برای کنترل عفونت وارد درمان می‌شوند.

به همین دلیل، قبل از هر انتخابی لازم است تصویر درستی از مشکل داشته باشیم. اگر بخواهیم نگاه کلی‌تری به مسیر درمان داشته باشیم، شناخت اصول درمان زخم مقعدی بزرگسالان کمک می‌کند تصمیم‌ گیری درباره پمادها خیلی دقیق‌تر و کم‌ ریسک‌تر باشد.

معرفی موثرترین پماد برای زخم مقعدی بزرگسالان

داروها و ترکیبات موضعی موجود در داروخانه ها هر کدام برای هدف خاصی طراحی شده اند. برخی از آن ها فقط التهاب را کم می‌کنند، دسته ای دیگر جریان خون را در بافت آسیب دیده افزایش می‌دهند و گروهی هم صرفا برای تسکین موقت کاربرد دارند.

بررسی پرونده های درمانی در کلینیک نشان می‌دهد بیمارانی که بدون آگاهی از عملکرد دارو، چندین کرم مختلف را با هم ترکیب می‌کنند، اغلب دچار حساسیت های پوستی مضاعف می‌شوند. در ادامه با عملکرد دقیق پمادهای رایج آشنا خواهیم شد.

پماد نیتروگلیسیرین

این ترکیب یکی از اصلی ترین انتخاب های درمانی برای پارگی های ناحیه نشیمنگاه است. نیتروگلیسیرین با آزاد کردن نیتریک اکساید، باعث گشاد شدن عروق خونی محلی می‌شود و عضله تحت فشار را به سرعت شل می‌کند.

وقتی عضله استراحت کند، خون تازه حاوی اکسیژن و مواد مغذی به بافت پاره شده می‌رسد و فرآیند جوش خوردن آغاز می‌شود. البته بیشتر افراد بعد از مصرف این دارو دچار سردردهای ضربان دار می‌شوند که واکنش طبیعی بدن به گشاد شدن عروق است.

دکتر جان گلدستون در تحقیقات خود بیان می‌کند: «استفاده از نیتروگلیسیرین موضعی با دوز مشخص، نیاز به مداخلات جراحی را در بیش از شصت درصد بیماران مبتلا به شقاق حاد از بین می‌برد» (منبع: American College of Surgeons).

برای کاهش سردرد ناشی از این پماد، بهتر است افراد در حالت دراز کشیده از آن استفاده کنند و مقدار بسیار کمی را روی موضع بمالند تا بدن به مرور به دارو عادت کند.

پماد دیلتیازم

بیمارانی که نمی‌توانند سردردهای آزاردهنده نیتروگلیسیرین را تحمل کنند، معمولا به سمت مصرف دیلتیازم هدایت می‌شوند. این پماد از دسته مسدود کننده های کانال کلسیم است و دقیقا همان کار شل کردن عضله و بهبود خون رسانی را انجام می‌دهد، اما عوارض جانبی بسیار کمتری دارد. مراجعینی که سابقه میگرن دارند، با استفاده از این دارو احساس راحتی بسیار بیشتری می‌کنند و روند درمان آن ها بدون وقفه طی می‌شود.

اثربخشی دیلتیازم در کاهش فشارهای مقعدی از نظر بالینی کاملا ثابت شده است. معمولا استفاده از این کرم باید روزی دو بار و برای یک دوره چند هفته ای ادامه پیدا کند تا بافت به طور کامل ترمیم شود. قطع زود هنگام دارو به محض کاهش درد، یکی از اشتباهات رایجی است که باعث بازگشت مجدد زخم با شدت بیشتر خواهد شد.

پماد لیدوکائین

درد شدید باعث می‌شود فرد از رفتن به دستشویی خودداری کند و همین مسئله یبوست را به شدت تشدید کرده و مدفوع را خشک تر می‌کند. لیدوکائین صرفا یک بی حس کننده موضعی است که پایانه های عصبی را به طور موقت غیرفعال می‌کند. این دارو به تنهایی هیچ تاثیری در جوش خوردن پارگی مخاط ندارد و فقط چرخه ترس از دفع و یبوست را می‌شکند.

محققان برجسته پزشکی تاکید کرده اند: «بی حس کننده های موضعی مانند لیدوکائین باید فقط به عنوان درمان کمکی در کنار پمادهای شل کننده عضلانی استفاده شوند» (منبع: British Medical Journal).

استفاده مداوم و بیش از حد از لیدوکائین مقعدی می‌تواند باعث نازک شدن پوست و بروز حساسیت‌های موضعی شود، بنابراین مصرف آن باید صرفا به روزهای اول محدود گردد.

پماد نیفدیپین

نیفدیپین هم خانواده دیلتیازم است و عملکرد کاملا مشابهی در کاهش فشار عضله اسفنکتر دارد. ترکیب نیفدیپین با لیدوکائین در قالب یک پماد دست ساز، اغلب نتایج بسیار درخشانی در تسکین درد و تسریع بهبودی نشان می‌دهد. تجربه های بالینی متعددی ثابت می‌کند وقتی بیمار حتی قادر به راه رفتن نیست، این ترکیب می‌تواند در عرض چند روز کیفیت زندگی او را به حالت عادی برگرداند.

ساختار نیفدیپین به گونه ای است که جذب سیستمیک کمتری دارد و مستقیما روی همان ناحیه آسیب دیده تاثیر می‌گذارد. البته این پمادها معمولا به صورت تجاری و آماده در همه داروخانه ها در دسترس نیستند و اغلب با تجویز دقیق پزشک و توسط داروساز آماده می‌شوند. استفاده منظم و رعایت بهداشت ناحیه، اثربخشی این دارو را دوچندان می‌کند.

پماد زینک اکساید

زینک اکساید بیشتر به عنوان یک لایه محافظتی بسیار قوی روی پوست عمل می‌کند. وقتی ترشحات ناحیه مقعدی زیاد باشد یا پوست اطراف زخم دچار سوزش و التهاب شده باشد، این کرم با ایجاد یک لایه ضد رطوبت، از تحریک بیشتر پیش گیری می‌کند. در زخم های بسیار سطحی و خراشیدگی های جزئی، زینک اکساید به تنهایی می‌تواند محیط مناسبی برای بازسازی سلول ها فراهم کند.

دکتر سارا جانسون متخصص بیماری های پوستی معتقد است: «زینک اکساید یک لایه دفاعی بی نظیر برای پوست های به شدت ملتهب ایجاد می‌کند و روند بازسازی لایه اپیدرم را سرعت می‌بخشد» (منبع: Journal of Dermatological Treatment).

با این حال برای پارگی های عمیق بافت عضلانی، پماد زینک اکساید قدرت کافی را نخواهد داشت و قطعا نیاز به داروهای تخصصی تر احساس می‌شود.

پماد آنتی‌ بیوتیک (در صورت عفونت)

گاهی اوقات پارگی ها به دلیل تماس مداوم با باکتری ها، دچار عفونت های موضعی می‌شوند. در این حالت استفاده از پمادهای آنتی بیوتیک موضعی مانند موپیروسین ضروری است تا میکروب های مضر را به سرعت از بین ببرند. استفاده خودسرانه از این داروها در زخم های بدون عفونت، فقط باعث مقاوم شدن باکتری ها و از بین رفتن فلور طبیعی پوست خواهد شد. علائم واضح وجود عفونت معمولا شامل موارد زیر است:

• ترشحات زرد رنگ، سبز یا چرکی از محل زخم
• احساس بوی نامطبوع و غیرطبیعی هنگام شستشو
• احساس داغی، التهاب شدید و تب خفیف در ناحیه آسیب دیده

کدام پماد برای زخم مقعدی شما مناسب‌تر است؟

پیدا کردن داروی کاملا درست، نیازمند تشخیص دقیق علت مشکل است. هر نوع دردی در این ناحیه لزوما به معنای یک بیماری یکسان نیست. در کلینیک، بیماران زیادی را می‌بینیم که ماه ها داروی اشتباهی را مصرف کرده اند و در نهایت با یک آسیب مزمن تر و پیچیده تر روبرو شده اند. برای درک بهتر این موضوع، مقایسه ای بسیار کاربردی بین انواع آسیب ها و درمان های اختصاصی آن ها در جدول زیر انجام شده است تا مسیر انتخاب برای شما روشن تر شود.

زخم ناشی از شقاق

شقاق معمولا خودش را با یک درد تیز و برنده هنگام دفع نشان می‌دهد؛ دردی که گاهی تا چند دقیقه یا حتی چند ساعت بعد هم ادامه دارد. در این حالت، هدف اصلی درمان این است که عضله منقبض‌ شده ناحیه کمی آرام شود تا جریان خون بهتر شود و بافت فرصت ترمیم پیدا کند. پمادهایی مثل دیلتیازم یا نیتروگلیسیرین دقیقا با همین هدف استفاده می‌شوند.

نکته مهم اینجاست که این پمادها باید منظم و در یک دوره مشخص استفاده شوند. خیلی‌ها به محض بهتر شدن درد، مصرف را قطع می‌کنند و همین موضوع باعث برگشت دوباره زخم می‌شود. در پروسه درمانی شقاق، بهتر است صبور باشید.

زخم همراه با هموروئید

وقتی هموروئید متورم می‌شود، بافت بیرون‌ زده تحت فشار و اصطکاک قرار می‌گیرد و همین موضوع باعث ایجاد زخم سطحی یا خونریزی می‌شود. در این شرایط، استفاده از پمادهای شل‌ کننده عضله همیشه انتخاب اول نیست.

برای بواسیر یا هموروئید، تمرکز درمان بیشتر روی کاهش التهاب و کم کردن تورم رگ‌هاست. اگر التهاب کنترل شود، خودِ زخم هم فرصت ترمیم پیدا می‌کند. نکته مهم‌تر از هر پماد در این حالت، نرم نگه داشتن مدفوع است؛ چون حتی بهترین دارو هم در برابر فشار مداوم عملکرد محدودی دارد.

بهترین پماد درمان زخم مقعدی در اثر یبوست

یبوست یکی از رایج‌ترین دلایل آسیب به ناحیه مقعد است. وقتی مدفوع خشک و سفت باشد، عبور آن می‌تواند باعث خراش یا پارگی سطحی شود. در این حالت، درمان فقط به پماد خلاصه نمی‌شود؛ هدف اصلی این است که بافت خشک و تحریک‌شده دوباره به حالت طبیعی برگردد.

پمادهای محافظتی مثل زینک اکساید یا ترکیبات ترمیم‌ کننده، کمک می‌کنند پوست کمتر تحریک شود و روند بازسازی سریع‌تر پیش برود. اما اگر یبوست ادامه پیدا کند، این چرخه آسیب و ترمیم هیچ‌ وقت کامل قطع نمی‌شود.

زخم پس از جراحی

بعد از جراحی‌های ناحیه نشیمنگاه، بافت در حساس‌ترین وضعیت خودش قرار دارد. در این دوره، حتی کوچک‌ترین تحریک می‌تواند روند ترمیم را کند کند. به همین دلیل انتخاب پماد باید کاملا هدفمند و با نظر پزشک انجام شود.

در این مرحله، اولویت با جلوگیری از عفونت و کمک به بازسازی بافت است. استفاده درست و منظم از پماد، همراه با شست‌ و شوی اصولی، نقش بسیار مهمی در کوتاه شدن دوره نقاهت دارد. مراقبت در این مرحله، مستقیما روی نتیجه نهایی جراحی تاثیر می‌گذارد.

نحوه صحیح استفاده از پماد برای زخم مقعدی بزرگسالان

خیلی از افراد به دلیل نا آشنایی با آناتومی این ناحیه، دارو را در محل نادرستی قرار می‌دهند و طبیعتا نتیجه‌ای نمی‌گیرند. برای دریافت بهترین نتیجه، همیشه قبل از استفاده، محل را با آب ولرم بشویید و با یک حوله نخی بسیار نرم کاملا خشک کنید. رطوبت باقی مانده می‌تواند مانع جذب صحیح دارو به داخل بافت ملتهب شود.

در اینجا چند نکته بسیار کلیدی برای استفاده اصولی از پماد برای زخم مقعدی بزرگسالان آورده شده است:

• مقدار مصرف دارو باید دقیقا به اندازه یک دانه نخود باشد؛ استفاده از حجم زیادی پماد روند درمان را سریع تر نمی‌کند و صرفا هدر رفتن دارو است.
• برای استفاده از دارو، فقط کافی است دهانه ورودی را به عمق یک بند انگشت چرب کنید، زیرا عضله‌ای که دچار اسپاسم شده دقیقا در همین قسمت قرار دارد.
• استفاده از دستکش های یکبار مصرف، علاوه بر رعایت بهداشت کامل، باعث می‌شود دارو بسیار بهتر و روان تر روی پوست پخش شود.

نشستن در لگن آب گرم به مدت پانزده دقیقه قبل از مالیدن پماد، یک ترفند فوق العاده کاربردی است. گرما باعث شل شدن عضلات و باز شدن منافذ پوست می‌شود. وقتی بعد از این کار کرم را استفاده می‌کنید، میزان جذب دارو به شدت افزایش پیدا می‌کند.

تجربه های کسب شده در پارما کلینیک نشان می‌دهد بیمارانی که اصول مصرف را رعایت می‌کنند، بسیار سریع تر به نتیجه مطلوب می‌رسند. در صورتی که بعد از چند هفته مصرف صحیح تغییری احساس نکردید، مراجعه به یک مرکز تخصصی مانند پارما کلینیک برای بررسی دقیق تر قطعا ضروری خواهد بود. برای مشاوره و رزرو وقت با پارما کلینیک می‌توانید از طریق یکی از راه‌های زیر اقدام کنید:

• مراجعه حضوری: میدان ونک، پلاک 78 (ساختمان بانک دی) ، طبقه سوم
• تماس تلفنی: 02188856972

سوالات متداول

1.از کجا بفهمم زخم مقعدی من شقاق است یا هموروئید؟
معمولا شقاق با درد تیز و برنده هنگام دفع و گاهی خون روشن روی مدفوع همراه است. اما هموروئید بیشتر با تورم، احساس برجستگی، خارش و خونریزی قطره‌ای خودش را نشان می‌دهد. تشخیص قطعی در موارد مبهم فقط با معاینه پزشک امکان‌ پذیر است.

2. آیا می‌توان چند پماد را همزمان برای درمان استفاده کرد؟
در بیشتر موارد توصیه نمی‌شود. ترکیب خودسرانه پمادها می‌تواند باعث تحریک پوست یا حتی کاهش اثر درمان شود. معمولا پزشک یک پماد اصلی (مثل دیلتیازم یا نیتروگلیسیرین) را در کنار یک پماد کمکی مثل لیدوکائین تجویز می‌کند.

3. پماد لیدوکائین زخم را درمان می‌کند؟
خیر. لیدوکائین فقط درد را موقت بی‌حس می‌کند و هیچ نقشی در ترمیم بافت ندارد. این پماد بیشتر برای کاهش درد در روزهای اول استفاده می‌شود تا فرد بتواند راحت‌تر دفع داشته باشد.

4. چقدر طول می‌کشد تا زخم مقعدی با پماد خوب شود؟
بسته به نوع زخم متفاوت است. شقاق حاد معمولا بین ۲ تا ۶ هفته بهبود پیدا می‌کند، به شرطی که درمان منظم انجام شود و یبوست کنترل شود. زخم‌های مزمن یا همراه با هموروئید ممکن است زمان بیشتری نیاز داشته باشند.

5. اگر با مصرف پماد برای زخم مقعدی بزرگسالان بهتر نشدم چه کار کنم؟
اگر بعد از ۲ تا ۳ هفته استفاده منظم از پماد تغییری در درد یا علائم ایجاد نشد، باید حتما به پزشک مراجعه کنید. در برخی موارد نیاز به تغییر دارو یا بررسی دقیق‌تر (حتی درمان‌های تخصصی‌تر) وجود دارد.